Ngay từ năm 1945 khi Ngành Địa chất ra đời, bộ môn phân tích thí nghiệm đã được hình thành, sau đó chính thức đi vào hoạt động từ quý IV năm 1955. Đến nay, chuyên ngành phân tích thí nghiệm địa chất vừa tròn 60 năm.
Mặc dù có nhiều bước thăng trầm với nhiều lần thay đổi cơ cấu tổ chức, nhưng từng bước trưởng thành của chuyên ngành đã lần lượt đánh dấu bằng các tên gọi khác nhau trực thuộc các cơ quan khác nhau:
- Ban thí nghiệm (1962);
- Phòng thí nghiệm (1965);
- Viện hóa nghiệm trực thuộc Tổng cục Địa chất (8/1986);
- Trung tâm phân tích thí nghiệm trực thuộc Tổng cục Địa chất (1976);
- Phân viện phân tích thí nghiệm thuộc Viện Nghiên cứu Địa chất và khoáng sản (1981)...
Tháng 5 năm 1991, Bộ trưởng Bộ Công nghiệp nặng có quyết định thành lập Trung tâm Phân tích thí nghiệm địa chất.
Ngày 29/9/2026, Cục trưởng Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đã ký quyết định số 165/QĐ-ĐCKS quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Trung tâm Phân tích và Kiểm định địa chất trực thuộc Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, Bộ Công Thương.
